Groenten in de tuin: Discussienamiddag agrobiodiversitieit (planten en dieren) en het opbouwen van genenbanken

Het Centrum voor Genetische Bronnen Nederland (CGN) (wur.nl) voert voor de Nederlandse overheid wettelijke onderzoekstaken in verband met biodiversiteit (planten en dieren) uit. Deze instantie is een onafhankelijke eenheid verbonden aan de Universiteit te Wageningen. Dit gebeurt ondermeer door het opbouwen en onderhouden van genenbanken. Daarnaast ontplooit zij andere activiteiten, bijvoorbeeld deze bijeenkomst.

De deelnemers bestonden voornamelijk uit vertegenwoordigers van organisaties en enkelingen, die zich bezig houden met plantaardige biodiversiteit van groentegewassen. Hiernaast waren ook afgevaardigden aanwezig, die zich bezig houden met dieren, pomologie en bloembollen. Kortom een gevarieerd gezelschap. De dagvoorzitter was Coen Lutte van de Nationale proeftuin (nationaleproeftuin.nl). Het onderwerp van deze bijeenkomst was de vraag: “ Wat hebben we van elkaar te leren, hoe kunnen we samenwerken en kan het CGN hierin een rol spelen? “

De discussiemiddag

Tijdens een gezamenlijke lunch vond de eerste kennismaking plaats.

Allereerst introduceerde elke deelnemer zich door meegenomen symbool toe te lichten. Dit varieerde van producten, ingemaakte kersen, boeken, foto’s tot een wereldkaart. De gespreksonderwerpen werden als volgt gekozen: Allereerst mocht elke aanwezige op een geel kaartje twee problemen noteren.

Deze kaartjes werden naar onderwerp gegroepeerd op de muur bevestigd. Met behulp van stickers kon men een drietal keuzes maken.
De uitslag hiervan waren:

1 Biodiversiteit en de markt: betalende markt haalbaar. Hoe geef je oude gewassen een marktplek?

2 Organisatie vragen en de rol van de overheid: collectief probleem/collectieve oplossingen. Oprichting nationaal biodiversiteit platform.

3 Bewustwording en voorlichting: opzetten netwerk/kennis vermeerderen/delen, verbinding mens/aarde/natuur/biodiversiteit.

4 Technische vragen: inventarisatie van fruit in Nederland, Naamgeving van rassen.

Hierna werden deze punten in vier groepen besproken.
Na afloop van de groepsbespreking werd het volgende gerapporteerd:

Groep 1. Markt

Hier onderscheidt men twee functies namelijk het bewaren van oude rassen en het bereiken van de consument. Verschillende producten kunnen op de markt gebracht worden, zoals zaad, planten, eindproducten en kennis. Alleen vormen de EU regels voor het verhandelen van zaad een belemmering. Mogelijk kan hierbij de stichting ”Vergeten groenten” hierbij als voorbeeld dienen en tevens een rol spelen. Mogelijk kan het CGN een rol spelen bij de verspreiding van kennis.

Groep 2. Organisatie en overheid

Hoewel de diverse organisaties moeten uitgaan van eigen kracht kan de overheid een rol spelen. Dit in verband met de voortgang van hetgeen waar men mee bezig is, zoals verzamelingen van appels, bloembollen en rabarber, die meestal vegetatief (knollen, bollen en enten) vermeerderd worden. Ook werd naar voren gebracht, dat overheidsinstanties de voornaamste om deze biodiversiteit te ondersteunen. Hierdoor zijn de diverse instellingen minder afhankelijk van vrijwilligers. Slowfood Nederland stelde, dat deze organisatie een rol kan spelen bij het bevorderen van de om de kleinschalige biodiversiteit in de productie van oude rassen te bevorderen. Zij denken hierbij aan overkoepelende organisatie om hiervoor de doorsnee massa te interesseren. Zij denken hierbij aan een op te richten centrum.

Groep 3. Bewustwording en voorlichting

Punt 1. Wat is er aan kennis aanwezig en hoe kunnen we dit voor de toekomst vastleggen?

Dit kan gebeuren door jongeren te laten zien,dat alles wat groeit (het leven) met respect benaderd dient te worden. Mede door een beter voedingspatroon bij te brengen. Dit kan geschieden door voorlichting op scholen. Als voorbeeld werd genoemd: de plannen in Veenhuizen met museum en tuinen.

Punt 2. Een beter begrip van omgang met gewassen in hun omgeving kan verbetert worden door bijvoorbeeld meer informatie over gewassen, streek, grondsoort en snoeien ( bomen)

Groep 4. Technisch vragen

Het belangrijkste onderwerp was hier: inventarisatie van Nederlands fruit, opvolging vrijwilligers en de naamgeving van rassen. Voornamelijk is gesproken over een vierjarig project van de pomologische database (locatie, ras (volgens de fruitrassenlijst), ouderdom en gezondheid. Van bomen, die in particuliere tuinen staan. De registratie van de Hortus Bulborum (bloembollen) is goed maar wel arbeidsintensief. Ook hier is opvolging het probleem.

Als oplossingen werd naar voren gebracht. Vastlegging op landelijk niveau in databases en scholing van vrijwilligers.

Toekomstplannen voor deze groep kwamen op dezelfde manier als de discussie onderwerpen tot stand.

Het resultaat hiervan was:

1 Markt: formuleren van project voor selectie van marktproducten (gewassen of rassen).

2 Communicatie: CGN coördinatie van verzamel, en instandhouding activiteiten.

3 Kennisoverdracht en uitwisseling: oprichten praktijkschool voor gewassenkennis en biodiversiteit; samenwerking aan samen eten.

Dus voor de volgende bijeenkomst zal een van deze onderwerpen gekozen worden. De middag werd besloten met een drankje en een hapje.

Tot slot enkele internetlinks naar homepages en websites van de deelnemers:

• De Oerakker oerakker.tk
• Foundation Bronnen bronnen.nl
• Stichting Vergeten Groenten hvergeteneten.nl
• Hortus Bulborum hortus-bulborum.nl
• Stichting De Nationale Proeftuin nationaleproeftuin.nl
• Slowfood Nederland slowfood.nl
• SPN Streekeigen Producten Nederland erkendstreekproduct.nl
• Stichting Rijksmuseum Muiderslot muiderslot.nl
• Piet Bimmel home.wanadoo.nl/pigla
• Pomologische vereniging Noord-Holland hoogstamfruitnh.com
• Pomologisch genootschap Limburg pgl.nu
• Stichting Zeldzame Huisdierrassen szh.nl
  

Bron Pieter Bimmel 2004, bewerking RVO 2008