Tuindokter: Dazenbeten veroorzaken dikke vervelende jeukbulten

Een daas (ook wel brems of steekvlieg) is een bloedzuigend insect behorende tot de familie van de Tabanidae. In tegenstelling tot muggen, zijn dazen overdag actief, vaak na de felste middagzon. Ze strijken snel neer en bijten dan vrijwel onmiddellijk, wat meestal goed te voelen is. Naast deze korte pijnlijke ervaring is er ook het gevaar van bacteriële infecties die meestal goed te behandelen zijn met antibiotica. Ook kunnen koortsachtige toestanden optreden.

De snuit van de daas bestaat uit tal van mesjes, waardoor de huid, bij een beet, als het ware wordt opengesneden. Door dit mechanisme is de daas, in tegenstelling tot een mug, in staat om ook door sommige dunne kledingstukken heen te bijten. Aan kledingstukken moet men in dit geval denken aan T-shirts, dunne broeken en dunne sokken. Na een beet kunnen steekvliegen niet snel wegvliegen, zodat men hen met een welgemikte klap makkelijk kan doodslaan: dan heeft men de beet echter al te pakken, die meestal tot een fikse jeukbult leidt. Probeer ze dood te meppen vóór de beet.

Ontwikkeling

De monddelen bestaan uit een krachtige steeksnuit met labrum, hypopharynx, gepaarde mandibels en maxillen. De steekborstels worden van achteren door het labium omsloten, deze zijn relatief dik wat de steek zo pijnlijk maakt. Ze ontwikkelen zich langzaam (ongeveer 1 generatie per jaar) maar de volwassen vliegen komen vaak tegelijk uit zodat plagen kunnen voorkomen. Alleen de vrouwtjesdazen steken, om voldoende energie te verkrijgen om hun eieren te kunnen leggen.

Habitat

Ze komen vooral voor op iets vochtige plaatsen die naast zon ook wat schaduw bieden. De larven ontwikkelen zich in water, modder, moeras, of rottende plantendelen. Ze leven vaak van andere insecten. Er zijn meestal 8 of 9 larvenstadia, met een pauze in de winter. De volwassen vrouwtjes
voeden zich met bloed, de mannetjes bijna altijd met nectar of plantensap. In de Lage Landen komt een 35-tal soorten dazen voor.


foto Regendaas (Haematopota pluvialis)

Met name de mens en het vee, in het bijzonder paarden, kunnen zeer veel hinder van dazen ondervinden.

Hulpmiddelen

Er zijn tal van hulpmiddelen met wisselend succes:

1. doodmeppen: wacht tot de daas zich neerzet en mep ze dan binnen de seconde dood.
2. dazen worden aangetrokken door zweet, ook aftershave en deodorant kan een extra aantrekkingskracht op hen uitoefenen.
3. dazen herkennen hun prooi op het zicht: witte kledij schijnen ze minder aantrekkelijk te vinden.
4. uw volledig goed kleden (op zijn winters): geen lichaamsdelen onbedekt laten, kleding met lange mouwen en pijpen, en gesloten schoenen
5. dazen zijn overdag actief, vaak na de felste middagzon, met piekvluchten tussen 16.00 en 18.00 uur: doe je werk ’s morgens vroeg of ’s avonds laat.
6. komen vooral voor in weiden of nabij bossen, zeker wanneer er water, paarden of runderen in de buurt zijn.
7. Ze houden zich vooral op in de schaduw (van bomen)
8. De agressiviteit neemt beduidend toe bij warm en
betrokken weer, bijvoorbeeld net voor een onweer losbarst, minder bij droog en heet weer.
9. Een eigen te maken middel voor paard en mens is 1/3 ochtendurine, 1/3 water en 1/3 azijn. Werkt gedurende een 4-tal uur. Het is niet de aangenaamste geur, maar dit moet je erbij nemen.
10. mengsel van 1/3 water 1/3 azijn en 1/3 dettol: voor de geur kan je lavendel toevoegen -> aanbrengen met een plantenspray: werkt zeer goed bij de mens. Opletten met dettol, veroorzaakt bij sommige mensen allergische reacties en dettol is niet zo gezond voor de mensenhuid.
11. Eet elke dag knoflooktabletten: 3x 2 tabletten
12. Citronella zalf aanbrengen houdt ze op een afstand, ze komen wel maar bijten niet
13. Direct na de beet de wonde insmeren met verse peterselie die op de wonde tot moes wordt gewreven.
14. Wonden inwrijven met antibiotica houdende zalf
15. Beten ontsmetten met azijn
16. Gebruik een product op basis van DEET (tropisch middel) (zie verder onder commerciële middelen).

Commerciële middelen

* Dubbele portie muggenmelk, ze komen wel maar bijten niet. Helpt gedurende 1 uur.
* Antibrumm Forte (bij de apotheek) tegen dazen. Helpt tegen muggen, teken, steekvliegen en ander onheil. Het stinkt een beetje naar insecticide maar dat word je al snel gewoon.
* Beten verzorgen met Flammazine (bij de apotheek) dat is vooral gekend ter behandeling van brandwonden, maar het helpt ook tegen ontsteking van de huid als gevolg van insectenbeten
* Beten verzorgen met een dikke laag Sooting gel (puur biologisch met Aloë) van Herbalife
* Azaron werkt ook goed tegen jeuk en werkt binnen 5 minuten.
* Cetirizine diHCL 10 mg (op voorschrift van de huisarts) voor verzorging van beten.
* Care Plus® lotion, bevat 50% DEET: werkt 6-8 uren. Care Plus Deet is het sterkste insectenafwerende middel voor de huid dat verkrijgbaar is in de Benelux. Het is geregistreerd door de overheid en voldoet aan alle eisen betreffende veiligheid en effectiviteit in gebruik. DEET is effectief tegen alle stekende insecten (muggen, knutjes, midges, steekvliegen), maar ook tegen teken.
Bestellen op
www.amerikaantje.be (9.3 € - 08/2007).
Bestaat ook in spray uitvoering.

DEET, overdrijf er vooral niet mee !!!

Meest succesvol zijn producten op basis van DEET of diëthyltoluamide.

De insectenwerende werking van DEET duurt vijf tot acht uur en is afhankelijk van de hoeveelheid gebruikte DEET, maar ook van de mate waarin u zweet, bij gebruik op de huid.
Kleine kinderen zijn extra gevoelig voor DEET. Gebruik bij kinderen tot twee jaar alleen de sterktes van 300 mg per gram (30%).

Aanbrengen

* Breng net genoeg aan om de huid te bedekken.
* Alleen aanbrengen op een gezonde huid. Breng het NIET aan op reeds geïrriteerde huid, huidplooien, slijmvliezen of rond het oog. Het kan daar te veel irritatie geven.
* Gebruik DEET alleen voor de blote huid en breng het dus niet aan onder de kleding.
* DEET kan kunststofvoorwerpen licht beschadigen, zoals brilmonturen, horlogeglazen, synthetische weefsels. Breng het middel niet op deze voorwerpen aan. Doe het flesje goed dicht, zodat de vloeistof er niet uit kan lopen.
Bijwerkingen:

Behalve het gewenste effect kan DEET bijwerkingen geven. Zorg dat u DEET niet binnenkrijgt of in aanraking laat komen met de ogen of beschadigde huid.
U kunt de kans op bijwerkingen verkleinen door het middel met water en zeep af te wassen als u enige tijd in een ruimte verblijft zonder te weren insecten.
De belangrijkste bijwerking op de huid is irritatie, vooral als u het middel aanbrengt op een beschadigde huid of op de dunne huid van huidplooien.

Zeer zelden

* Overgevoeligheid voor DEET. Dit merkt u aan blaren, roodheid, jeuk en galbulten. Raadpleeg bij deze verschijnselen uw arts. Geef aan de apotheek door dat u overgevoelig bent voor DEET. Het apotheekteam kan er dan op letten dat u het middel niet opnieuw krijgt.

Zeer zelden, bij gebruik van grote hoeveelheden gedurende verschillende weken op grote oppervlakken

* Ernstige bijwerkingen aan hart en zenuwstelsel, met name bij kleine kinderen. Gebruik DEET daarom alleen in kleine hoeveelheden als het echt nodig is.
Raadpleeg uw arts als u andere bijwerkingen ervaart waar u zich zorgen over maakt.
Voor meer info zie www.efarma.nl

Bronnen:

* http://nl.wikipedia.org/wiki/Dazen
* Plus Magazine- www.plusmagazine.be  - Leen Baekelandt
* Jérôme Constant - Koninklijk Instituut voor Natuurwetenschappen.
* Runners – www.meetingpoint.nl 
* Efarma – www.efarma.nl