Dianthus - Caryophyllaceae

Dianthus is een geslacht met 300 soorten eenjarige, tweejarige en overblijvende planten, waarvan de laatste voornamelijk laaggroeiende halfheesters zijn. Het geslacht, waartoe o.m. de bekende anjers en de duizendschoon behoren, wordt in het algemeen gekenmerkt door de compact groeiende kussens van planten, waarvan de bladeren lijnvormig of smal lancetvormig zijn. Deze zijn gewoonlijk gepunt en vaak blauw of grijsgroen van kleur. De vlakke, ronde bloemen, die te voorschijn komen uit buisvormige kelken zijn uitstekende snijbloemen. Het geslacht telt talrijke soorten als Chinese anjer, duizendschoon, prachtanjer, zandanjer, grasanjer, heideanjer, tuinanjer, ruige anjer, Karthuizer anjer, e.a.

Balkonplanten, éénjarigen en perkplanten
Dianthus barbatus - duizendschoon, keitjes, lievemannekes
 

Nederlandse naam: duizendschoon, keitjes, lievemannekens

Andere gebruikte benamingen:

Bloemkleur: roos, rood, wit, purper

Bladeren: breed lancetvormig

Duizendschoon is een plant die als tweejarige geteeld wordt. Het is een oude, bekende plant uit de boerentuinen. Hoe meer vocht hoe groter zijn bladeren worden. Er zijn dubbelbloemige en enkelbloemige soorten. De kleur en tekening van de geurende bloemen variëren sterk en lopen uiteen van wit tot donkerpaars in alle mogelijke schakeringen, vaak zijn ze ook tweekleurig, met op een lichte ondergrond een donker oog of een donkere ring. Deze dankbare zodevormende, bloeiende plant heeft vele toepassingsmogelijkheden: als perkplant, balkonplant, in de border, als snijbloem, in bloembakken en schalen, als randbeplanting, in de rotstuin, als ondergroei, tussenbeplanting en groentetuindecoratie. Dianthus barbatus is inheems in de Pyreneeën en van de Kapraten tot in Mantsjoerije.

Deze plantjes vormen een wortelrozet van brede lancetvormige bladeren, die in meerdere lagen op elkaar liggen, waarmee ze overwinteren en waaruit in het voorjaar de bloemstengels omhoog groeien. De bloemen blijven klein, ze vormen echter dichte schermen, soms ook zijschermen onder de hoofdbloeiwijze: ze vallen op door hun aantal en opeenhoping. De bloemstengels worden ongeveer 30 cm lang, de bloei begint in juni en duurt wel vier weken. Staan ze een beetje in de schaduw, dan bloeien ze wel tot in de herfst, al komen er steeds minder bloemen aan.

Te grote koude kan schade veroorzaken, evenals een natte winter, en ze hebben er eveneens van te lijden als ze te lang onder een dik sneeuwdek staan. Daarom moet men er rekening mee houden dat er om de paar jaar van duizendschonen niets over blijft, of misschien slechts een schamel restje, waarvan men niet veel plezier meer beleeft.

Duizendschoon kan men in het voorjaar kant en klaar bij de kweker kopen en daarna in de tuin uitplanten. Als men zelf duizendschonen wil kweken, moet men ze in juni buiten dun uitzaaien op een bedje en, als ze stevige planten geworden zijn, in de tuin uitplanten, vijf à zes rijen op een afstand van 20 cm. Er worden gevulde duizendschonen gekweekt, waarvan de bloemschermen een grotere indruk maken. De kwekers telen duizendschonen voor de verkoop van planten of voor de snij, en de bloemenliefhebber gebruikt ze voor versiering van zijn tuin of eveneens als snijbloem.

Voor een goed mengsel kan men de kleuren apart bestellen en dan voor het uitzaaien mengen, zoals de kweker doet. De liefhebber kan ze ook gemengd kopen bij kleine hoeveelheden zoals ´Indian Carpet mengsel´ of ´Rondo Mengsel´ (Okkerse zaden). De dubbele duizendschonen bloeien helaas maar met 50 % gevulde bloemen. Mooier zijn dan ook de enkele rassen, zoals ´Pink Beauty´ (rose), ´Roem van Holborn´ (wit met een rode ring) en ´Diadeem´ (donkerrood met een wit hart).

Zaaien

Zaai de zaden van begin juni tot eind juli buiten in de volle grond op een bedje. Vergeet de zaailingen bij droog weder niet te gieten. De zaadjes kiemen best bij een temperatuur van 18-24 ° C. Vanaf begin juli tot eind augustus kan er verspeend worden. Verspeen op rijtjes van 20 cm afstand. Regelmatig goed gieten. Voor een lange bloeitijd daarna uitplanten op een licht beschaduwde plek op een afstand van 25-30 cm. Tijdens de winter de jonge plantjes beschermen tijdens de strengste vorstperioden. Ze bloeien het tweede groeijaar vanaf midden mei tot eind september.

Klik op zaaischema voor een vergrote weergave

Standplaats lichtbehoefte

deze plant bevat geurende plantendelen

- geschikt voor gebruik in de vasteplanten border

- geschikt voor gebruik in de rotstuin

- exotische aandoende plant voor gebruik in potten, bakken, terraskuipen edm.

Zone (USDA): 4-10