Kleur in de tuin:
blauwgetinte bloeiende planten

Blauw is een kleur die veel tuinliefhebbers aantrekt. Blauw heeft die rustgevende uitstraling. Blauw is helemaal niet koud. Maar hoe boeiend blauw ook is, over de toepassing van blauw in de tuin kan best eens worden nagedacht. Blauw is nooit zuiver blauw maar is opgebouwd uit meerdere tinten. Donkerblauwe bloemen geven een warme gloed aan de tuin, helder blauw en groenblauw daarentegen doen koel aan, lichtblauwe bloemen zorgen voor een speels effect en met een beetje rood wordt blauw weer warm en vol.

Blauw is een kleur die verschillende stemmingen kan oproepen. Het kan stimuleren, maar ook rust uitstralen. Onbewust wordt het vaak geassocieerd met de lucht, de zee of verre panorama's. De lucht lijkt blauw doordat verspreide, korte lichtgolven afsteken tegen het zwart van de ruimte. De lucht is echter nooit overal even intens blauw, maar is verdeeld in oneindig veel tinten en tonen omdat deeltjes in de atmosfeer het zonlicht steeds weer anders breken. Hemelsblauw is echter heel rustig voor het oog, vergeleken daarmee lijkt een blauwe zee vaak van onpeilbare diepte en kan soms zelfs duizelingwekkend zijn.

Snuisteren

Het uitzoeken van blauwbloeiende planten is geen grote opgave. Wanneer we aan blauwe bloemen denken komen onmiddellijk een paar plantengeslachten mijn gedachten binnen. Clematis, lupine, hortensia, ridderspoor, monnikskap, iris, geranium, kruisdistel, viooltjes, vergeet-mij-nietje, campanula en zoveel meer zijn geslachten met talrijke blauwbloeiende soorten en cultivars. 

Met de TKPLUS cd-rom, de TK-Plantengids cd-rom en enkele boeken kan je beginnen dromen van je blauwe compositie.Meer blauw planten zijn o.a. te vinden in de TK-Plantengids. Naast vaste planten en heesters kan het aanbod uitgebreid worden met blauwbloeiende bolgewassen zoals Scilla. Ook éénjarigen als Knautia arvensis, ossetong (Anchusa) en hondstong (Cynoglossum) staan op mijn blauw verlanglijstje. Zaden van blauwkleurige planten kan je bestellen in de Tuinkrant shop, http://www.tuinkrant.com/shop.

Ook zin in blauw? 

Let bij je keuze aan bloemen op de verschillende bloeitijden. zowel de zomer, de nazomer, de lente als het vroege voorjaar bieden tal van blauwe mogelijkheden. Kies blauw van verschillende tinten. Wanneer je teveel eenzelfde tint kiest wordt het saai. Zuiver blauw en violetblauw vormen een mooi contrast tegen de goudgele narcissen in de lente. Later in het seizoen bloeien er volop vaste planten in blauw, zoals ossetong (Anchusa) en Salvia's, die dezelfde kleurintensiteit hebben als de stengelknollen en voorjaarsbollen, maar die krijgen meer concurrentie van andere bloemkleuren. Houd ze dus gescheiden van de vlammende zomerkleuren! Een blauw kleurenschema kan gebaseerd zijn op een zorgvuldig gekozen reeks uit de kleurencirkel, bij voorbeeld alle blauwen vanaf zuiver blauw naar diep violet, naar paars en de warmere roodachtige tinten. De fluweelzachte Clematis x jackmanii heeft donkerviolette bloemen die prachtig staan naast een paarsgebladerde zuurbes (Berberis) en die op hun beurt weer afgewisseld kunnen worden met karmijnrode rozen die nog een tikje blauw zijn. 

Ouderwets of bekend?

Een bekende en erg mooie reeks blauwen uit ouderwetse tuinen krijgt men met viooltjes (paarsblauw), lavendel (zachtpaars), Campanula (karpatenklokjes) en de sering (lila). Tegenwoordig zijn elk van deze vier echter in zoveel verschillende kleuren verkrijgbaar dat de originele kleur van de plant vaak vergeten is. Een bosviooltje wijkt qua kleur vaak sterk af van de grotere tuinhybriden en de ouderwetse lilakleurige sering ziet u tegenwoordig ook niet veel meer. Men geeft nu de voorkeur aan de donkere of zelfs witte cultivars. De vroegere Hollandse en Engelse lavendelsoorten hebben nu grotendeels plaats gemaakt voor de diepergekleurde cultivars zoals Lavandula 'Hidcote' of  'Munstead'. 

Teveel is nooit goed

Je moet natuurlijk opletten voor teveel blauw. Een zee van blauwe bloemen in verschillende tinten en tonen is heel opwindend, maar ook een tikje onrustig zoals de zee zelf. Nevelig blauw geeft geen duidelijke dimensies of grenzen aan en dit is een belangrijk aspect in een tuin waar ruimte en afstand gesimuleerd moeten worden.

Een zee van blauwe bloemen in verschillende tinten en tonen is heel opwindend, maar ook een tikje onrustig zoals de zee zelf. Nevelig blauw geeft geen duidelijke dimensies of grenzen aan en dit is een belangrijk aspect in een tuin waar ruimte en afstand gesimuleerd moeten worden. In de lente komen de eerste blauwen te voorschijn en bedekken de bruine aardekleuren met een zacht kleed dat oplicht tegen de achtergrond. Scilla ( blauwe druifjes), Pulmonaria ( longkruid) en Anemone blanda vermeerderen zichzelf tot een dicht dek onder bladverliezende bomen en heesters die hen later tegen de felle zon zullen beschermen. Bloemen die hoog op een hoge steel groeien zoals Allium en Agapanthus zijn heel goed toe te passen tussen de andere vaste planten in de border. De laagblijvende Heptica nobilis past perfect in de rotstuin. Wil je makkelijk blauw kies dan eens uit het enorme aanbod blauwbloeiende tuingeraniums zoals Geranium platylpetalum. Hemelsblauwe geranium kan via lichtblauw en heel zachtblauw naar wit verlopen. Let bij een keuze erop dat blauwe planten niet teveel groen blad vormen wat storend en brekend werkt. Plant vooraan in de border wat vrolijke Veronica teucrium 'Azureum' of Geranium x magnificum, plantjes die de kleuren weer wat ophalen. Het grijze blad van groepjes Santolina maakt donkerblauw nog dieper. Een monochrome blauwe border kan ook van donker naar licht verlopen ofte wel van diep violet via warmer.

Combineren

Blauwe kleuren combineren met het andere kleuren pallet is een stuk ingewikkelder. De blauwe kleuren die variëren van blauwgroen en zuiver blauw tot diep paarsachtig blauw en mauve, zullen door een nabije sterke rode tint een warme gloed krijgen. Omgekeerd geldt trouwens hetzelfde: rood met een koelblauwe waas lijkt minder warm. Zuiver blauw is vrij zeldzaam onder de bloemkleuren en zelfs dan zijn termen zoals helder, donker, intens of licht vaak nog nodig. De maagdenpalm Vinca minor is helder blauw; Mertensia ciliata is licht maar intens; Salvia patens is helder; Salvia guaranitica is donkerblauw en Veronica teucrium, en met name de variëteit Azureum is intens zuiver blauw. Campanula isophyllus en Convolvulus mauritanicus zijn helder lichtblauw, de gentiaan is ook helder maar niet altijd zuiver door een violette of roodachtige ondertoon. Een blauwe tuin ook niet beperkt te blijven tot enkel blauwbloeiende planten. Een mooi resultaat is het voornaamste doel van elk beplantingsschema en elke andere kleur die daartoe bijdraagt, is welkom. Een blauwe tuin kan in zijn ontwerp snakken naar een groep witte lelies of een licht citroengele bloem, maar daar wordt geen gehoor aan gegeven omdat het immers een 'blauwe tuin" is. Een kleurenkenner weet dat blauw meer pracht uitstraalt door er op de juiste plaats een complementaire kleur naast te zetten. Miss Jekyll ontwierp een blauwe tuin die alleen bereikt kon worden door eerst een tuingedeelte te doorkruisen waar hoofdzakelijk goudkleurig loof te zien was. Het effect van het nabeeld was zodanig dat geen blauwe bloem ooit zo blauw was. Het blauw was zo zuiver mogelijk gehouden, met slechts incidenteel wat grijsblauwe kruisdistels en een overblijvende Clematis heracleifolia. Ze vermeed het gebruik van de paarsblauwe klokjesbloemen, maar plantte er wel de ivoorwitte Clematis recta, Aruncus dioicus, witte lupinen (Lupinus) en de Hosta sieboldiana met blauwachtig blad, palmlelies en ruit. In een ander tuingedeelte combineerde ze het helder grijsgroene helmgras Elymus arenarius met Euphorbia wulfenii, dat zeegroen blad heeft en limoengroene bloemtrossen. De lichtgele tere bloemen van Thalictrum speciosissimum staken uit boven het mooie blauwgroene blad en met het bonte gras en maïs (Zea mays) wist ze haar tuin verder te verfraaien. Blauw wordt vaak gecombineerd met een tikkeltje rood. Je kan dan blauw laten overgaan in lila en paars. Sommige blauw-bloeiende planten hebben al een tikkeltje rood in zich zoals Salvia hormonium, Veronica longifolia, Echium of Platycodon.

Blauw is schitterend te combineren met grijsbladige planten. Bij de siergrassen zijn tal van mooi grijs-blauwbladige soorten te vinden zoals Festuca, Koeleria, Leymus en Helictotichon. Bij de vaste planten biedt Artemisia, Crambe, Santolina en Veronica heel wat combinatie mogelijkheden. Grijsblauw blad geeft stralend blauw een paarse of violette gloed en om het blauw zo zuiver mogelijk te houden. Zilver- en grijsgebladerde planten kunnen met hun blad aangrenzende kleuren beter laten uitkomen, zonder ze te verstoren. Wit en roomkleurig bont blad verdiept blauw zonder het roder te maken. Uw tuin wordt minder eentonig door het blauw wat te breken met Glyceria, Scrophularia en ook het bonte zenegroen als bodembedekker.