Groenten - de Teelt van prei of Allium porrum

Dit is een elektronische bewerking van de cursus 'De teelt van prei', een bewerking van Rudi Van Overloop.

Hoofdstuk 12  Het veilingklaar maken van prei

1. Pellen en kuisen

Het pellen van de prei gebeurt nog uitsluitend met de hand. De slechte buitenste bladeren worden verwijderd zodat men een schone witte schacht presenteert. Wanneer er echter geen droge, rotte of beschadigde plekken aan de buitenste pel zijn laat men deze er aan. De slechte bladeren worden eveneens verwijderd.

Een groot probleem stelt zich wanneer de prei veel zieke of beschadigde bladeren heeft. Deze zal men dan moeten inkorten zodanig, dat men kapstokken krijgt. Deze te sterk ingekorte prei geeft dan geen mooi uitzicht waardoor de kwaliteit afneemt. Het is steeds aan te raden slechte bladeren volledig te verwijderen. Indien er hierdoor een gewichtsvermindering optreedt is het best de prei in een lagere klasse te classificeren. Door een te erge aantasting van ziektes of door zeer strenge vorst kan het blad volledig waardeloos zijn. Men kan de prei dan nog afsnijden tot aan het wit, en eveneens de wortelhals volledig wegnemen.

De herfstprei wordt veelal op het veld gekuist en daarna in kisten gelegd om aangevoerd te worden. Het is eveneens mogelijk de prei te busselen in de herfst op het veld.

2. Wassen

Wanneer we slechtere weersomstandigheden krijgen en reeds geoogst wordt bij regen of in zeer natte periodes, kan de prei wel vuil zijn. Men zal dan genoodzaakt zijn de prei na het kuisen te wassen. Het wassen kan grotendeels gemechaniseerd worden. Al naar gelang het bedrijf zal men een keuze maken tussen de verschillende wasinstallaties. Op kleine bedrijven wordt er wel nog veel prei in een kuip met de hand schoon gemaakt.
Daarna wordt de prei gedroogd. Dit kan zowel mechanisch met warme lucht als door de zon gebeuren. Na, of eventueel voor het wassen wordt de prei gebusseld en de wortels en bladeren worden bijgesneden.

3. Verpakking

De verpakking van prei is enorm gebonden aan de staat van het product. Er wordt steeds verpakt volgens de methode waarbij de prei best presenteert. De twee belangrijkste verpakkingsmethodes zijn deze in aanvoerkisten van 10 kg, waar de prei los in ligt, en deze van de busseltjes. De busseltjes worden eveneens in aanvoerkisten gelegde met tien samen indien we normale busseltjes van 5 stuks maken.

Het binden van de busseltjes gebeurt met ijzerdraad of met een elastiekje. Er kan ook nog met wippen gebonden worden, maar dit is vakmanschap. De verkoop in kisten gebeurt per kg. De pakjes worden per pakje verkocht. Men kan buiten de pakjes van 5 stuks ook 10 stuks samen binden. Dit gebeurt meestal wanneer de prei te licht uitvalt.

Vroeg in het jaar wordt de eerste zomerprei verpakt in busseltjes van drie. Dit komt omdat men dan hoge prijzen haalt en omdat de aanvoer nog minimaal is. Voor bepaalde firma's of voor bet buitenland worden er tussen de kweker en de producent soms andere overeenkomsten gemaakt, maar op veilingen stelt men volgende verpakkingsvoorschriften:

- Uniformiteit: de inhoud van iedere verpakkingseenheid moet dezelfde zijn. Kleur, oorsprong, kwaliteit en grootte moeten gelijk zijn.

- De verpakking moet zodanig zijn dat deze een goede bescherming van het product waarborgt.

- Het verpakkingsmateriaal moet schoon zijn. Het mag geen inwendige of uitwendige beschadigingen aan het product veroorzaken.

- In de verpakkingseenheid mogen geen vreemde substanties voorkomen.

- Op de verpakking moeten de aanduidingen op dezelfde kant aangebracht zijn.

- Het product moet geïdentificeerd zijn en eventueel voorzien van een codenummer.

- Aard van het product: prei moet duidelijk vermeld worden, alsmede de klasse en de oorsprong van het product.

4. Kwaliteitsnormen

Met uitzondering van de prei die aangevoerd wordt voor industriële doeleinden zijn de kwaliteitsnormen als volgt:

- De prei moet intact zijn, met dien verstande dat wortels en bladeren mogen ingekort zijn.

- Het product moet vers van uiterlijk zijn, waarbij het van alle verdorde en verwelkte bladeren moet ontdaan zijn.

- De prei mag niet aangetast zijn door ziekte of rot.

- Alle vreemde stoffen moeten ontdaan zijn van de groente. Op de wortels moten echter nog enige sporen van aarde te merken zijn.

- De prei mag geen afwijkingen vertonen waardoor hij niet in aanmerking komt voor consumptie, vooral ernstige kneuzingen en stekken mogen niet voorkomen. Klasse drie laat stekken in de prei echter wel toe.

- Het product mag niet abnormaal vochtig zijn. Hieronder wordt verstaan dat hij na het wassen voldoende gedroogd moet zijn vooraleer hij aangeboden wordt op de veiling.

- Er mag geen geur- of smaakbederf door vreemde invloeden zijn.

- Verder moet de prei in zodanige staat zijn dat hij bestand is tegen een verhandeling zodat hij in goede toestand zijn bestemming bereikt.

5. Indeling in klassen

Klasse I 

De dikste prei mag niet meer dan twee maal de doorsnede van de dunste prei hebben. De prei moet van goede kwaliteit zijn, en mag slechts lichte oppervlakkige gebreken hebben, tot zover dat deze geen nadelige effecten hebben.

Het witte gedeelte moet minstens 1/3 van de totale lengte van de prei of 1/2 van de schacht zijn. 10 % van het aantal of het gewicht mag bestaan uit prei die niet aan de voorschriften voldoet. Prei die niet aan deze voorschriften voldoet mag ondergebracht worden in klasse II.

Klasse II

Tot deze klasse behoort de prei die niet in klasse I kan worden ingedeeld. Het witte gedeelte moet minstens 1/4 van de totale lengte van de prei of 1/3 van de schacht uit maken. De prei moet wel voldoende aan de gestelde kwaliteitsnormen. 10 % van het aantal of gewicht mag bestaan uit prei die niet voldoet aan de eisen van deze klasse. Prei die aan deze klasse niet voldoet wordt ondergebracht in klasse III.

Klasse III

Tot deze klasse behoort de prei die niet in de hogere klassen kan ingedeeld worden. Hij moet voldoen aan de kwaliteitsvoorschriften en aan de normen uit klasse II. Deze prei mag wel geschoten zijn, mits de stek de eetbaarheid van het product niet schaadt. Hij mag roestvlekken, lichte kleurafwijkingen en kneuzingen vertonen. Lichte sporen van aarde mogen tevens op de schacht aanwezig zijn. 15 % van het product mag bestaan uit prei die niet voldoet aan de gestelde eigen. Hij mag niet rot zijn, of zodanig gekneusd dat bij niet meer voor consumptie in aanmerking komt.