Salvia - Lamiaceae

Salvia is een omvangrijke geslacht met meer dan 600 soorten. Naast de vaste planten zijn er ook enkele éénjarig geteelde soorten. De meeste soorten zijn afkomstig uit Europa, Noord-Amerika of het Midden-Oosten. Karakteristiek zijn de vierkante stengels en de kruisgewijs staande bladeren. Bovendien steekt de bloemkroon met de opvallend gevormde bovenlip ver boven de kelkbladen uit. Ook bevatten al deze planten etherische oliën. Lang geleden gingen maagden op de avond voor de langste dag in groepjes naar een park of tuin. Dit was de zogenaamde midzomernacht. Iedere maagd had een takje salie bij zich en moest met deze salie enkele rituele handelingen verrichten. Als alles goed verliep verscheen precies om middernacht de toekomstige echtgenoot voor de trouwlustige maagden. In ons land werd salie meegekookt in de melk. Deze saliemelk werd voor het naar bed gaan gedronken om lekker te kunnen slapen. Nog niet zo heel lang geleden was saliemelk een heel bekende drank die in Veenendaal - Nederland op Lampegietersavond gedronken werd. Het Lampegietersfeest is een folkloristisch feest, die met name op de Veluwe en in Gelderse Vallei werd en wordt gevierd. Op Lampegietersavond werden voor het eerst na de zomerperiode de straatlantaarns weer aangestoken. Dit volksfeest ging gepaard met een feest van lichtjes in pompoenen en het zingen van liederen. Aan het einde van de avond kreeg ieder een beker warme saliemelk en kon heerlijk slapen.

Kruiden 
 Salvia officinalis - smalbladige salie

11753.htm

Naam: Salvia officinalis

Nederlandse naam: salie, smalbladige

Familie: Lamiaceae

Bloeitijd: 6-8

Bloemkleur: violet, blauw

Bladeren: fluweelachtig, groenblauw

Salie is een stevige halfheester die ongeveer 70 centimeter hoog wordt. De plant bloeit van juni tot augustus met paarsblauwe lipvormige bloemen en heeft een opgaande bloeiwijze. De bloemen verschijnen op het oude hout. De bladeren zijn grijs, viltig en hebben een ovale vorm die bij aanraking een aangename kruidige geur verspreiden. Salvia komt oorspronkelijk uit de landen in de Balkon en rond de Middellandse Zee. De plant groeit het best op een zonnige plaats in kalkrijke grond. Heeft u geen plaatsje in de volle zon, salie kan ook enige schaduw verdragen.

Geschiedenis:

Eeuwenlang is salie gewaardeerd om zijn genezend vermogen. Dierproeven wezen uit naar de werking als anti-stuipmiddel, als sedativum, als bloeddruk verlagend middel en als anti-koortsmiddel. Salie is vooral werkzaam als antisepticum, als antifogisticum (infectie-werend op de luchtwegen en het maag-darmstelsel), secretieremmend (zweet, borstvoeding, speeksel), en als emmenagogum (menstruatiebevorderend). Het is een probaat middel tegen mond- en keelirritaties en ontstekingen. Ook in de (pre)menopauze kan het kruid nuttige diensten bewijzen en bij huidproblemen wordt salie aangewend om sommige vormen van acné te genezen.

Oogsten:

In de geneeskunde worden in mei - juni de bladeren of takken van de salie verzameld en gedroogd bij een temperatuur van 35 graden. De thee die hiervan getrokken wordt helpt tegen bloedend tandvlees. Salie heeft een sterke antibiotische werking, kalmeert het zenuwstelsel en bevorderd de spijsvertering. Als thee gedronken helpt het tegen overdadig en versterkt het het hart. Het is gevaarlijk om het kruid in een hoge doses in te nemen.

Gebruik :

Wegens zijn doordringende smaak gebruik je salie best zuinig. Zowel vers als gedroogd, geven een paar blaadjes aan vlees en visgerechten een aparte smaak, ook heel lekker in lamsvlees. Vooral bij vette en zware spijzen helpt salie de spijsvertering bevorderen, ook bij moeilijker te verteren groenten zoals kolen, uien, bonen en tomaten. De blaadjes worden ook gebruikt bij inmaak in azijn en een afkooksel in melk geeft de gekende saliemelk, een rustgevende avonddrank.
Gemengd met uien in vullingen vooral van vet vlees (varkensvlees of eend). Past uitstekend bij vetrijke vleessoorten.

Recept :

- Enkele verse blaadjes bij vette gerechten vergemakkelijkt de spijsvertering.
- Salie past uitstekend bij alle varkensvlees gerechten.
- Kamillebloemen (Matricariae recutita) 20 gram + Salieblad 30 gram +Tormentilwortel 50 gram
- Ook als mondspoelmiddel bij abces, gingivitis, keelpijn.

Medicinaal

Gebruikte delen: het blad, zowel vers als gedroogd.

Werkzame stoffen: De voornaamste zijn etherische olie met o.a. thuyon (50 % , gehalte zeer wisselend naargelang de streek van afkomst), cineol, kamfer. Verder nog looistoffen, oestrogeenstoffen, bitterstoffen, zuursaponinen, harsen.

Luchtwegen:

Als gorgelmiddel, eventueel samen met kamille of Echinacea, om mond en keelirritaties en ontstekingen te verzachten en bij heesheid. Beste resultaat wanneer je vlug reageert en veelvuldig toepast (om de twee uur).

Huid:

Bij sommige vormen van acné (vrouwen met hypofolliculinie): de huid spoelen met salie infuus.
Bij slecht helende wonden: omslagen met salieaftreksel.
Bij te sterke transpiratie van het lichaam of de voeten kan een voetbad (zie bij hormonaal) helpen.
Insectensteken: vers blad uitwendig op de steek wrijven of omslagen leggen.

Een anti-transpiratiebad van :

Grove den bladknoppen 50 gram
Salieblad 200 gram
Heermoes kruid 30 gram

Deze kruiden in 2 liter kokend water 20 minuten laten trekken en zeven. Aan een ligbad van 30 ° C toevoegen, 10 tot 30 minuten baden, 1 maal daags. Ook als voetbad te gebruiken, de temperatuur is dan best 37 ° C.

Toxiciteit: Geen bij normale dosering, de etherische olie kan in hoge dosering epileptische reacties veroorzaken.

Contra-indicaties: Niet gebruiken tijdens de zwangerschap, borstvoeding en geen etherische olie aan jonge kinderen geven.

Bron:

Deels uit Fortuintje - Velt - Afdeling Hamme
http://home.freegates/michaeld/
fortuintje@hotmail.com