Pyrus

gewone peer, europese peer, sierpeer, aziatische peer, zandpeer, Nachipeer, wilgbladige peer

Pyrus communis en de cultivars (cultuurpeer): 

Perenbomen kunnen gesnoeid worden tot een temperatuur van -5° C. Indien er teveel botten aanwezig zijn, kunt u die best tijdens de snoei reeds uitdunnen. Bewaar enkel de kloeke botten op jeugdig hout. Uitdunnen van de bot voorkomt uitputting van de perenboom en resulteert in een kwalitatief betere opbrengst.

Zie ook bij algemene snoei van fruitbomen

Zomersnoei

* Juni en juli

* Half augustus: tijdens deze periode kan u denken aan uitbuigen. 

Takken en scheuten die te steil staan of te sterk groeien kan je nu gaan uitbuigen. Dit is vooral van belang bij jonge bomen. Door het uitbuigen komt er meer evenwicht in de boom en verbetert u de verhouding tussen de groeisterkte en de vruchtbaarheid. Door in half augustus reeds te gaan uitbuigen kunt u al de bloemaanleg van volgend jaar gaan beïnvloeden. Let erop geen scheuten uit te buigen waarvan de groei nog niet is afgesloten want dan gaat de top van deze scheut weer omhoog willen groeien en verkrijg je een tak met een bocht erin.

Uitbuigen kan op verschillende manieren. Meestal doe we dat met behulp van touwtjes. Sla nagels in de boompaal om de verschillende touwtjes aan te kunnen bevestigen. De touwtjes zodanig aanspannen dat de tak tot in de juiste hoek komt te staan. Let erop dat de touwtjes niet aan de tak kan verschuiven.

Hoek. De beste en meest gunstige hoek voor perenbomen is ongeveer 60 graden ten opzichte van de harttak van de boom. Dit is ietwat steiler dan bij de appel.

Eind augustus:

Waterloten, wilde scheuten en overbodige scheuten kunnen nogmaals worden verwijderd. Dit brengt rust in de boom. Tevens bevordert het de kleuring van de vruchten en de toekomstige bloembotvorming.

Vormsnoei en onderhoudssnoei bij peren

Rassenkeuze en groeiwijze

De meest productieve en gemakkelijkste rassen zijn Conference, Concorde, Bonne Louise d'Avranches en Durondeau.
Laat productief en soms moeilijk te snoeien zijn Beurré Hardy en Doyenné du Comice.

Doyenné du Comice

Groeiwijze

De meeste rassen hebben de neiging om in het onderste gedeelte van de boom de groei te laten zitten. Niet bij Conference. Deze zwakke groei onderaan de boom komt voor bij Doyenné du Comice, Beurré Hardy en Bonne Louise d'Avranches.

Bonne Louise d'Avranches

Het gevolg is dat de groei zich in de kop concentreert. Hierdoor komt er weinig licht onderaan in de boom, zodat daar weinig gemengde knoppen worden gevormd. Men kan de kopgroei afremmen door deze pas in april-mei te snoeien.

Vruchtbaarheid.

De productie bij peren is de eerste jaren altijd lager dan bij appels. Een vroege vruchtdracht kan de boomgroei afremmen. Vermits dit niet het geval is, zal de perenboom groter moeten zijn.

Dit vraagt meer aandacht bij de opbouw van de perenboom. Dit is geen bezwaar, daar de levensduur van perenbomen veel langer is (50 jaar en meer).

Vruchthoutvorming

Bij peren is het uitzonderlijk dat men gemengde knoppen heeft op eenjarig hout. In het beste geval hebben we bloemknoppen op het tweejarige hout.

Het vruchthout heeft bij peren een tamelijke lange levensduur. Bij Conference liefst maximum 2 jaar oud. Bij Doyenné du Comice 40% 2 jaar en 60% ouder dan 2 jaar. Anders teveel beurtjaren.

Conférence

Opkweek van jonge perenbomen

Als een spil met 3 tot 5 iets oplopende gesteltakken (In een hoek van 50° t.o.v. de harttak/ middentak). Bij Conference mogen de gesteltakken dieper uitgebogen worden (tot 70° t.o.v. de harttak). Deze gesteltakken staan op 50- 60 cm boven de grond.

Je kan best tweejarige goed vertakte bomen planten.
Bij het planten tracht je de entplaats op 15 -20 cm boven de grond te houden. Hoe hoger de entplaats, des te zwakker de groei

Na de winter van het plantjaar (maart) zal de kop worden ingekort op ca. 40 -50 cm voor de niet-kopgroeiers (Conference), boven de hoogst ingeplante twijg. Staat deze twijg te steil, dan is het best van deze te verwijderen.

Voor kopgroeiers (Doyenné du C.) is het wenselijk de verlengenis weg te snoeien en terug te komen op een lager staande zwakke zijtwijg. Deze zijtwijg zal je inkorten op 10 -15 cm. Sterk zijhout uitbuigen tot op 50 -65 ° t.o.v. de middentak.

De volgende jaren zal men bij Doyenné du Comice, de kop verder goed inkorten om een stevig, blijvend frame te bekomen. Jaarlijks de verlengenis wegnemen door terug te knippen tot op een zwakkere lager ingeplantte twijg.

Bij niet-kopgroeiers (Conférence) zal men de verlengenis behouden en korten op ca. 40 cm. Concurrenten zal men volledig verwijderen.

In een later stadium, is het van belang, dat de uit de kop ontstane twijgen worden uitgebogen, iets naar het horizontale toe. Dit geeft dan vlug uitstekend vruchthout. (Steil ingeplante twijgen worden niet uitgebogen, maar weggeknipt)

Onderhoudsnoei van oudere perenbomen

De snoei is gericht op

Behouden van de optimale boomvorm

Beneden in de boom moet er voldoende groei blijven. Op het einde van de gesteltakken mogen er een paar eenjarige twijgen blijven staan. Niet bij Doyenné du C. en bij Beurré Hardy.

Opdat de middentak, harttak mee kan produceren, moet er voldoende stevig vruchthout aanwezig zijn. Dit vruchthout mag niet te lang of te dik worden.

Goede belichting

Bij het ouder worden van de boom, wordt het moeilijker een goede lichttoetreding te behouden. Peren hebben meer licht nodig dan appels, om goede bloembotten te maken.

Zwaar hout regelmatig wegzagen.

De boom moet een duidelijke piramidale vorm hebben. Zonodig inkorten tot op het meerjarig hout (vruchthout). Normaal nooit inkorten in het eenjarige hout! Soms toch bij een verlengenis van een zwakgroeiende gesteltak, om de groei te prikkelen en te stimuleren

Sterke gemengde knoppen

Bij vele perenbomen is er onderaan slecht vruchthout. Dit bloeit wel, maar de zetting en vruchtmaat vallen tegen. Men moet dan goed in het vruchthout snoeien. Dit geldt vooral voor Conference en in mindere mate voor Doyenné du C.

Voor het vormen van nieuw vruchthout, moeten 1-jarige twijgen gekozen worden die matig sterk zijn. Ze staan bij voorkeur ingeplant op de zijkant van het zwaardere hout. Ze hebben goed ontwikkelde bladogen, maar zijn niet gestekeld.

Optimale hoogte

De hoogte hangt af van de plantafstand.
Het regelmatig terugzetten van de kop moet op goed vruchthout gebeuren. Bijv. een schuin opgerichte vruchtdragende tak.

Eens de gewenste hoogte bereikt is, zal men de verlengenissen terugnemen tot op gemengde knoppen van een tweejarige tak. Dit werkt meer groeiremmend dan terugkomen op een éénjarige twijg.
Onder de gemengde knoppen laat men enkele zwakke twijgjes staan, om hier volgend jaar op terug te komen.

Verwaarloosde bomen

Deze bomen moeten geleidelijk aan in de goede vorm gesnoeid worden.
Zware ingrepen mag men doen als er zeer veel gemengde knoppen zijn en als er een goede oogst mag verwacht worden.
In de zomer kan men snoeifouten goed beoordelen.

Beurtjaren

De meeste perenrassen zijn beurtjaargevoelig.

In een goed draagjaar worden er weinig gemengde knoppen aangelegd. Om het volgende jaar toch nog een redelijke oogst te krijgen, moet men erg zuinig zijn met de aanwezige knoppen. Men kan daarom pas snoeien als de gemengde knoppen goed herkenbaar zijn, dus in het voorjaar (maart).

Na een beurtjaar (slecht draagjaar) zijn er zeer veel gemengde knoppen. Men zal dan een deel van het oude vruchthout wegsnoeien en het resterende deel op enkele gemengde knoppen inknippen.

Raseigenschappen beïnvloeden de snoei

Men dient de snoeiwijze aan te passen aan de cv (ras).

'Conférence' en 'Concorde'

1-2-3-regel toepassen. Het eerste jaar laat men een aantal eenjarige twijgen staan. Het 2de jaar is dit ideaal vruchthout, welke men inkort op een aantal gemengde knoppen. Eenjarige uiteinde knipt men meestal weg). Het 3de jaar kan men dit driejarig vruchthout verwijderen door op een kleine stomp te knippen.
Op hout ouder dan 3 jaar heeft men meestal kleine vruchten.
Gesteltakken uitbuigen tot op 70° t.o.v. de harttak, middentak.
De kop jaarlijks blijven snoeien (1/3 wegsnoeien).
Conference is een zeer productief ras dat vroeg en regelmatig vruchten geeft.
Concorde lijkt erg op Conference, maar is minder gevoelig voor de schimmelziekte takschurft. Hierdoor is 'Concorde' beter geschikt voor biofruitteelt.

'Bonne Louise d'Avranches'

Men kan hier best de 1-2-3-snoei regel op toepassen.
Indien er veel tweejarig vruchthout aanwezig is, dan kan je veel ouder en kort vruchthout wegsnoeien.
De kop regelmatig terugnemen op een lagerstaande tweejarige twijg.

'Durondeau' (Typische Belgische peer)

Snoei moet gericht zijn op een regelmatige productie. Sterke snoei na een matige productie en voorzichtige snoei na een zware oogst.
Door teveel gemengde knoppen te behouden, krijgt men meer kans op een beurtjaar.
Durondeau kan ook vruchten geven op eenjarig hout.
Prikkelend snoeien om de gesteltakken voldoende stevig te houden.

'Doyenné du Comice' (Koninginnepeer)

De 1-2-3-regel kan men hier voor 40% toepassen.
60% van het ouder vruchthout (+ 2 jaar) is hier ook bruikbaar.
Dit ouder vruchthout mag je laten staan, daar je hierop ook dikke vruchten krijgt.
De gesteltakken minder diep uitbuigen dan bij Conference. (Ongeveer 50° t.o.v. de harttak)
Geen eenjarige twijgen behouden aan het uiteinde van de gesteltakken.
Geen eenjarige gestekelde twijgen behouden.
Goede éénjarige twijgen zijn middelmatig van ontwikkeling en staan vooral zijdelings op de draagtakken.
In een jaar met weinig gemengde knoppen kan je de meeste eenjarige twijgen verwijderen. (Minder vruchtrui)
Bij te sterke groei kan men begin juni sterke scheuten wegbreken.
Doyenné du Comice (koninginnepeer) is een ras dat zeer grote bomen vormt. De vruchtbaarheid is soms laag. Het ras is tevens erg gevoelig voor beurtjaren.
Bij te sterke groei (zware grond) laat men soms vergaffelingen staan om de groei mee op te vangen.

'Beurré Hardy'

Deze geeft een zeer sterk groeiende boom. In de jeugdjaren is uitbuigen gewenst. 
Dit ras is pas laat vruchtbaar.
De beste vruchtgrootte heb je op ingeknipte tweejarige takken.

'Saint Rémy' (stoofpeer, keukenpeer)

Dit ras vormt lange, slappe takken. In de jeugd goed uitbuigen en weinig inknippen.
Jaarlijks vervangsnoei toepassen.

'Triomphe de Vienne'

Matig sterke groeier die een wat brede boom vormt. Geeft veel nabloei en is hierdoor erg gevoelig voor bacterievuur.
In jaren met een goede vruchtknopbezetting is het goed om het fijne en slappe vruchthout weg te knippen, vooral onderin de boom. Het inknoppen van het vruchthout bevordert de vruchtgrootte.
Voor een goede belichting kan het gewenst zijn bovenin de boom wat zwaardere/ dikkere takken weg te nemen.

'Gieser Wildeman'

Dit is een zwakgroeiend ras met veel kort vruchthout.
Erg gevoelig voor beurtjaren. Een zware oogst met veel kleine vruchten geeft het volgende jaar een geringe of geen oogst.
In een jaar met veel gemengde knoppen, zal een sterke vruchthoutsnoei nodig zijn, om uitputting en beurtjaren te voorkomen.

'Précoce de Trévoux' 

Vormt een brede boomvorm met lange takken. Om een goede belichting te behouden, moeten regelmatig wat zwaar hout bovenin vervangen worden.
Deze rassen dragen goed op lange tweejarige takken, die voldoende ruimte en dus belichting moeten hebben.
Zij vragen dus meer dan de andere rassen een goede vervangsnoei.

'Clapp's Favourite'

Vormt een brede boomvorm met lange takken. Om een goede belichting te behouden, moeten regelmatig wat zwaar hout bovenin vervangen worden.
Deze rassen dragen goed op lange tweejarige takken, die voldoende ruimte en dus belichting moeten hebben.
Zij vragen dus meer dan de andere rassen een goede vervangsnoei.

Hoe praktisch tewerk gaan bij de perensnoei?

Bekijken van de boom

Welk ras is het? Aantal gesteltakken? Waar is de kop van de boom? Belichting in orde? Hoe was de voorbije oogst? Zijn er veel gemengde knoppen?

Eerst de kop afwerken

Men werkt best eerst de kop af, anders beschadigt men veel gemengde knoppen, door het snoeihout uit de boom te halen.

Bij Doyenné du C. en B. Hardy zal men de kop terugsnoeien tot op een lagerstaande concurrent. Deze concurrent zal men vervolgens op 3 ogen insnoeien. Soms komt men op een lagerstaande tweejarige tak met gemengde knoppen terug.

Bij Conférence en Concorde niet terugsnoeien tot op een lager staande concurrent. De concurrenten verwijderen. De verlengenis van de kop op 40 cm insnoeien.

Gesteltakken in de juiste stand brengen en verlengenissen insnoeien.

Gesteltakken gepast uitbuigen en de verlengenissen op gelijke hoogte insnoeien. Dit insnoeien is vooral op zandgrond nodig, om de groei in de gesteltakken te behouden. Op zware grond (groeikrachtige grond) zal men tot in de gemengde knoppen knippen.
Gesteltakken van boven naar beneden afwerken. (Systematisch tewerk gaan)

Veel gemengde knoppen (=bloem+blad)

Indien er veel gemengde knoppen op de boom staan, mag men weinig groei verwachten. Men zal dan 4 tot 5 eenjarige twijgen per gesteltak laten staan. Deze jonge twijgen zullen mee instaan voor de voeding van de talrijke vruchten. Volgend jaar is dit het beste vruchthout bij Conférence. Gedeeltelijk ook zo bij Doyenné du Comice.

Ingeval van weinig gemengde knoppen, dan mag men veel groei verwachten. Hoe meer eenjarige twijgen men heeft, hoe meer vruchtrui er kan zijn. Dus slechts 1 of 2 (of geen) éénjarige twijgen laten staan.

Een aantal eenjarige twijgen behouden.

Men probeert een aantal twijgen te behouden. Men tracht tijdens de snoei deze twijgen horizontaal uit te buigen, door ze ergens onderin te steken.

Inkorten tweejarig vruchthout

Tweejarige takken zijn meestal bezet met gemengde knoppen. Men zal deze inknippen tot op een aantal gemengde knoppen. Het eenjarige deel snoeit men meestal volledig weg.

Afgedragen vruchthout

Afgedragen of versleten vruchthout zal men goed uitdunnen. Bij Doyenné du Comice. kan men dit slechts beperkt verwijderen.

Vruchthout op de harttak

Op de harttak moet er ook vruchthout, vruchttakken zitten. Dit remt de sterke kopgroei af.

Snoei zo laat mogelijk

Laat snoeien is meer groeiremmend en de gemengde knoppen zijn veel beter zichtbaar.
Een nadeel van laat te snoeien is dat men voorzichtiger het snoeihout moet verwijderen, om niet te veel gemengde knoppen te beschadigen.

Wortelsnoei

Peren groeien dikwijls heel sterk. De vruchtbaarheid treedt meestal ook later in. Het valt voor dat de aanwezige bloemen bevriezen tijdens de bloei, zodat de boom zeer sterk gaat groeien. Sterke vegetatieve groei.
Bepaalde perenrassen groeien steeds zeer sterk.

Door een gedeelte van de wortels af te snijden, gaat men het bovengronds gedeelte sterk verzwakken. Door deze groeiverzwakking wordt de snoei van vruchthout en gesteltakken veel eenvoudiger en kan daarmee ook sneller verlopen.

Een rustig groeiende boom is minder vatbaar voor schurft, meeldauw en bladluis. De knopvorming voor volgend jaar verloopt beter en het hout rijpt beter af.

Bij perenrassen die sterk groeien kan deze wortelsnoei een heel goed hulpmiddel zijn, om de groei te verzwakken, zodat deze bomen vroeger gemengde knoppen (bloemknoppen+ bladknoppen) gaan geven.

Enkele bij sterk groeiende rassen zoals Beurré Hardy,  Doyenné du Comice en Saint Rémy.

Wortelsnoei kan ook bij te sterk groeiende appelbomen toegepast worden.

De wortelsnoei wordt slechts langs 1 kant van de boom toegepast, zodat er voldoende wortels overblijven voor de voeding en vochtopname van de boom.

Tijdstip van toepassing?

De beste periode van toepassing is voor de bloei. Dus tussen begin (half) februari en half maart. Op 30-40 cm afstand van de stam. Een eventuele correctie van deze wortelsnoei kan in de zomer, na de junirui of vruchtrui gebeuren, op 70 cm van de stam. In de zomer wortelsnoei toepassen geeft een zeer sterke groeiremming, maar veelal ook te kleine peren.

Wortelsnoei tijdens de maand oktober geeft de grootste groeiremming en is ook niet altijd gewenst. Het volgende jaar kan de wortelsnoei herhaald worden, maar dan op een afstand van 70 cm.

Nodige materialen

Met de scherpe lange spade (of met een scherp mes dat verticaal door de grond wordt getrokken).

Nadelige gevolgen van deze wortelsnoei

Er is tijdelijk meer kans op kleinere peren. Een gedeelte van de wortels is doorgesneden, zodat er minder scheutgroei en ook minder voeding van de vruchten kan zijn.

Enkel het eerste jaar van toepassing, kunnen de vruchten kleiner zijn. De volgende jaren wordt de vruchtgrootte weer normaal.

Het effect van de wortelsnoei kan verschillende jaren zichtbaar zijn. Zwakkere groei, betere bloembotvorming en betere vruchtzetting.

De vruchten kunnen bij de pluk of na bewaring geler zijn dan normaal. Dit speelt echter geen rol bij de consumptie.
Mangaanbespuitingen kunnen deze vergeling voorkomen.

Werkwijze met de spade (voorjaar)

- kies de sterkst groeiende bomen uit
- enkel langs 1 zijde van de boom toepassen, zodat de boom niet omver valt en de groeiremming niet te groot is
- op ongeveer 30-40 cm van de stam graaf je met een smalle spade een lange, smalle en diepe gracht
- de gracht of sleuf moet ongeveer 40 cm diep zijn
- alle wortels die je tegenkomt steek je door of zaag je door
- meestal is een sleuf van 1 meter lang voldoende
- indien je een zgn. boomkwekerijspade hebt (zeer lang en smal blad), dan kan je ook door een verticale, smalle sleuf te maken de wortels eenzijdig afsnoeien

Schema wortelsnoei (vroege voorjaar)

Legende bij schema: 

Elk vakje is ongeveer 35 x 35 cm in werkelijkheid

->>>>>>> Snoeien ook als appelbomen - zie snoei_malus.htm 

De snoei van peren tot lei-vorm (palmet-vorm) stap per stap

Strikt genomen is een palmet een vruchtboom die tegen een latwerk of schutting is gevormd. De boom of struik bestaat uit een centrale stam met horizontaal vruchtdragende takken met een onderlinge afstand van 40 cm.

De beschutting die een muur geeft is uitstekend voor de teelt van peren. Voor de eerste vorming van een palmet is enige vaardigheid vereist maar er is ook veel plezier aan te beleven. We doorlopen de verschillende fasen aan de hand van praktijkvoorbeelden:

De aankoop.

November - Februari:

De perenboom kan geplant worden van november tot februari. De stam van de jonge perenboom wordt teruggesnoeid tot op 40 cm boven de grond. Men let erop dat er ruimte is voor een korte stam met bovenaan 3 goede ogen. De 2 onderste van deze 3 ogen dienen in tegenovergestelde richting te wijzen.

Juni - September:

In de groeiperiode van juni tot september leiden we de scheut uit de knop verticaal. De anderen worden naar links en naar rechts geleid.

Het is moeilijk om vanaf het 1ste jaar reeds horizontale takken te vormen. Het is best de 2 scheuten onder een hoek van 45° te leiden tegenover de stam. Bindt deze scheuten aan de stokken van het draadrek vast.

November:

Aan het eind van het eerste groeiseizoen, in november, brengt men de 2 zijtakken nu tot een horizontale stand (hoek 90°). Bindt ze aan de draad vast.
(tekening linksboven)

Tegelijkertijd wordt de hoofdverlenging tot op 45 cm van de laagste zijtak afgeknipt. De bedoeling is nog 3 ogen te behouden. Eén oog om een nieuwe kop te vormen en 2 ogen om terug een verdieping mee te vormen. De overbodige takken aan de zijstam worden ingekort tot op 3 ogen. De horizontaal groeiende takken worden teruggesnoeid tot op een naar omlaag groeiend oog waarbij 1/3 van deze scheut wordt weggenomen.

(tekening linksonder)

November:

In deze jaren worden de handelingen van het eerste jaar gewoon herhaald. Dit wil zeggen dat men verdere lagen van horizontale takken blijft vormen. We gaan de kop terug insnoeien tot op 45 cm boven de lagere tak .

De overtollige zijscheuten op de hoofdverlenging snoeien we in op 3 ogen (op de stam). Alle horizontale verlengingen worden voor 1/3 deel ingekort op een naar omlaag gerichte knop.

Juli - September:

In de periode van juli tot september wordt de 2de verdieping op dezelfde manier geleidt als de 1ste verdieping, nl. in een hoek van 45 °. De zijtakken aan de hoofdtak worden ingekort op 3 ogen. De twijgen aan de horizontale takken worden ingekort tot op 3 bladeren.

Zo gaat men jaar na jaar verder tot men het gewenste aantal draagtakken heeft verkregen. Meestal zijn er dat 4 of 5. De hoogste komt dan op 5 x 45cm afstand = 2.25m hoogte.

Uiteindelijk zullen alle lagen gevormd zijn en heeft u de gewenste lengte bereikt. Dan snoeit men elke zomer opnieuw de kop en de verlengenissen weg.

De vruchten komen aan een stelsel van spoortjes (dit zijn korte vruchtbare twijgjes) op de horizontaal geplaatste armen. De spoortjes worden gevormd door de zomersnoei van de zijscheuten en door het terugsnoeien van takken op duidelijke bloemknoppen zoals op de afbeelding te zien is.

Eventueel bijzonder zware scheuten kan men best helemaal wegsnoeien. Als men ze laat zitten dragen ze slecht en zijn ze dominant en concurrerend, waardoor ze de vruchtbaarheid van de perenboom verminderen.

Na een paar jaren kunnen de spoorstelsels te gecompliceerd worden en moeten ze vereenvoudigd worden. Dit kan door het wegsnoeien van groepen zwakke knoppen en knoppen die in de schaduw of de onderkant van de hoofdtakken zitten.

Pyrus calleriana en salicifolia en hun cultivars:

Perensoort die niet hard groeit. De snoei beperkt zich voornamelijk tot het weghalen van een verkeerd staande en overtollige tak. Zorg er wel altijd voor er een centrale hoofdas blijft om zo hoog mogelijk te reiken. Maken gemakkelijk rechtopstaande scheuten (zie foto) wat best kan vermeden worden.

Pyrus pyrifolia - Aziatische peer of zandpeer, (Nachipeer) :

nog geen gegevens beschikbaar.

Het snoeien van afzonderlijke perenrassen

(zie ook eerder bij de algemene vormsnoei en onderhoudssnoei bij peren)

De snoei van

Litertuur:

Monique Koops - bongerd@tuinkrant.com
http://www.bongerdgrooteveen.nl 
met vooral betrekking tot het snoeien van de oude rassen.

Voor meer plantengegevens zie de TK plantengids