Biologische middelen voor de tuin: extracten en gieren, zepen en spiritus

Aftreksels van planten kunnen ons helpen tegen het bestrijden van enkele plagen bij onze gewassen zoals uienschilthee, akkerpaardestaartextract en brandnetelextract. Gieren versterken planten zodat ze weerbaarder worden. Neem aftreksels van goudsbloemen, brandnetels, smeerwortel, uienloof edm.

Rudi Van Overloop, alias Admin of rudivanoverloop, actief sinds 1997

is stichter, eigenaar en hoofdredacteur van de Tuinkrant. Hij staat in voor de dagelijkse leiding. De populaire Tk-plantengids en Snoeigids zijn zijn passie. Plant v/d dag en tip v/d dag komen van zijn hand. Tevens brengt Rudi tal van bijdragen, zoals tuinsoftware, vaste planten, heesters, tuinentv, groene webgids edm. Beheerder van de webring Tuin en natuur en tuinarchitectuur. In het dagelijks leven actief in zijn tuinbouwbedrijf Ruda The Green Touch. Rudi ontwerpt en onderhoudt tuinen en websites. In ons tuinforum beantwoordt Rudi openstaande vragen. Van zijn hand zijn ook nog Tuinkrant.ORG voor verenigingen en particulieren, De Plantenvinder.NET en de sites van Tuininformatie.net, de Tuinkalender, tuinen.tv, bedrijvengids, Groene Webgids enz.

Ruda The Green Touch

Tk-plantengids
Snoeigids
Tuindokter
Ruda Webdesign
Tuinarchitectuur
Tuinshop

Plantenaftreksels

Uienschilthee is een beschermingsmiddel in de preventieve behandeling van schimmels. Versterkt planten in hun afweer.

Akkerpaardestaartextract (heermoes) van Equisetum avensis is werkzaam tegen schimmels.

- pluk vers loof
- goed laten drogen gedurende enkele dagen of weken
- 30 gram gedroogd loof in 1 liter water gedurende 20 minuten laten koken
- enkele dag laten trekken
- zachte zeep aan toevoegen
- zeven
- 1 op 4 verdunnen
- klaar om te verspuiten Aftreksel van brandnetels tegen (jonge) luizen

Brandnetelaftreksel is het klassiek gekende middel, dat echter een matige werking heeft. Door toevoegen van zeep kan je het resultaat iets verbeteren:

- pluk een flinke bos met verse brandnetels, liefst jonge (doe dat wel met handschoenen)
- koken gedurende 20-30 minuten
- zet ze 1 tot 2 dagen in een emmer water
- daarna affilteren
- zachte zeep aan toevoegen
- op de met luizen bezette planten sproeien
- meermaals herhalen.

Het werkt niet tegen luizen als de netels te lang in het water hebben gestaan want dan heb je bijna gier.

Zeep en spiritus

Voor lichte aantastingen zijn diverse mogelijkheden op basis van zeep bijvoorbeeld een zeepoplossing (groene zeep, Sunlight zeep) met spiritus: water, groene zeep en maximaal 10% spiritus en dat goed vermengen en dan daarmee spuiten. Maar niet als de zon er op staat. En je moet het een paar keer toepassen, met tussentijd van enkele dagen. En dat soort spul is dan wel milieuvriendelijk, maar ook niet goed voor andere insecten, dus het liefst ´s morgens vroeg of ´s avonds laat en eerst even kijken of er al geen lieveheersbeestjes in je boom zitten.

Gebruik geen keukenzepen. Huishoudelijke zeepproducten bevatten vaak bleekmiddelen, kleurstoffen en geurstoffen, die schadelijk kunnen zijn voor de planten. Daarom dient men insecticide zeepsoorten te gebruiken, bijvoorbeeld lijnoliezeep.

Insecticide zeepsoorten zijn gemaakt uit natuurlijke vetzuren (vetten) met bij voorbeeld caustic soda of kalium hydroxide en zijn afbreekbaar. Verdunnen met zacht water. Hard water kan reacties veroorzaken met het calcium of magnesium uit het water, waardoor het plantschadelijk wordt en de werkzaamheid vermindert. Van de concentratie hangt het af tegen welke plagen het ingezet kan worden.

Een oplossing van groene zeep en spiritus kan nogal eens schadelijk zijn voor de bodem en plant en is niet altijd even effectief. Het helpt alleen als de plant met de luizen overvloedig met het middel wordt behandeld, zodat de plant helemaal doordrenkt wordt met het middel.

Hoewel de insecticidenzepen erg zuiver zijn, is het verstandig niet meer dan 3 maal na elkaar met zeepmiddelen te spuiten om de planten niet te veel te belasten. Ook hoge concentraties zijn schadelijk voor plantcelmembranen.
Spuit op een bewolkte dag en zet bespoten planten niet in de zon. Na enkele uren kan men, om veilig te zijn, het zeepmengsel met schoon water er weer af spoelen.

Zeepmiddelen kunnen met andere producten, zoals bij voorbeeld horticulaire olies, pyrethrine, rotenon en spiritus (gedenatureerde ethanol) gemengd worden. Olie van de spaanse pepers, lomboks, schijnt erg goed te werken, wanneer het daarin gemengd wordt! Bij voorbeeld 2-3% zeep + 1% spiritus op demiwater. Nog beter schijnt rauwe raapzaad olie te werken.

Zeepmiddelen werken tegen zachte insecten: luis, wolluis, dopluis, trips en witte vlieg en zijn ca 60%-80% werkzaam; 30-40 gram lijnolie zeep op 1 liter zacht water werkt als contactgif, ademhalingsgif tegen bladluis. Het is onschuldig voor mensen, vogels en andere dieren.

Onverdunde spiritus (70%) is enigszins riskant om op planten te gebruiken, maar wordt vaak ook toegepast, met een watje afvegen met spiritus b.v.
Sommige planten kunnen er tegen, andere weer niet.
Raadzaam is het te verdunnen, 10-20 delen op 100 delen water. Het is werkzaam tegen bladluis, wolluis, dop- en schildluis, trips en witte vlieg.
Wasachtige bladeren kunnen er goed tegen, zacht of harig blad minder.
Neem voor alle veiligheid een proef op een blad en bekijk het resultaat na 3-4 dagen.
Kan gemengd worden met insecticide zeep, Spaanse peper olie of poeder, knoflookolie enz.
Pas op, onverdunde spiritus is brandbaar, vooral de damp, en moet niet bij open vuur gebruikt worden.

Andere middeltjes

Zeepspiritus : 20-30 gram lijnolie zeep in 1 liter warm zacht water oplossen (regen of demi water, voor stoom strijkijzers), na afkoelen 1-2 ml (cc) spiritus erdoor mengen.

Citrus olie: verkregen door het buitenste laagje van de citrus schil fijn te snijden en enkele dagen in spiritus te laten weken.
Zeven en met water gemengd spuiten tegen spint en bladluis en tegen sommige soorten wolluis.

Stijfselmeel is een heel oud middel: aardappelmeel, 2-4 eetlepels op 1 liter (heet-) water, afkoelen en 2-3 druppels uitvloeier of vloeibare zeep.
De bladeren, ook van onderen, goed nat spuiten tegen luis, spint, trips en witte vlieg. Het is niet giftig, het plakt de poten en vleugels vast en verstikt ze. Na een paar dagen kan het weer afgespoeld worden.

Gieren Aftreksel van brandnetels als plantenversterker (bladbemesting)

Door ze zowat 2 weken onder water te zetten, ontstaat een gistingsproces waardoor het organisch materiaal afgebroken wordt en zijn voedingsstoffen afgeeft. Deze kunnen in water oplossen.
Het gaat vooral om stikstof en calcium.
Dat aftreksel noemen we plantengier en kan je als bijbemesting toepassen voor snelgroeiende, veeleisende groenten zoals kolen en tomaten.
Plantengier voldoet als meststof eigenlijk niet aan de norm ´traag opneembaar´ en het wordt dan ook uitsluitend sterk verdund, met kleine beetjes.

Werkwijze

Breng de planten los of in een jute zak in een vat van hout, plastiek of steen. Geen loof nemen van planten die bloeien of zaden hebben gevormd. Giet er water over, liefst regenwater, tot een eindje onder de rand. Leg een stuk gaas of rooster op de opening, zodat er geen dieren bij kunnen. Het organisch materiaal begint na korte tijd te gisten. Er komt schuim op het vat en het stinkt behoorlijk.

Enkele handvol gesteentemeel erbij bindt een deel van de geur (en dus de ontsnappende stikstof).
De gier moet elke dag geroerd worden om er zuurstof in te brengen. Dat bevordert het ontbindingsproces en vermindert de stank.
De gier is klaar voor gebruik als de kleur donker is en hij niet meer schuimt. Dat is doorgaans na 2 weken. Om hem nog een tijdje te bewaren doe je een deksel op het vat.

Gebruik

Voor gebruik scheid je de weke plantenmassa van de vloeistof. Als je de planten in een jute zak gestoken hebt, neem je er die gewoon uit. Anders moet je alles door een zeef gieten.
De vloeistof verdun je met water, naargelang de sterkte van de gier 1 op 10 of 1 op 20.
Met een gieter giet je dan op de grond, aan de voet van de planten, liefst op bewolkte dagen en op vochtige grond : dat vermijdt verbranding.

Bemestingswaarde

De bemestingswaarde hangt natuurlijk af van de planten die in de gier verwerkt zijn, meestal brandnetels en Russische smeerwortel. Beide planten gebruik je in hun geheel.

* Brandnetelgier heeft de naam evenwichtig en plantversterkend te zijn.

* Smeerwortelgier bevat zeer veel kalium.

Bij wijze van experiment kunnen nog allerlei kruidachtige planten door de gier gemengd worden.

Goudsbloemengier versterkt de planten en bevordert hun gezondheid. Vooral geschikt in de teelten van koolgewassen en tomaat.

Dosis algemeen

- neem 1 kg verse plantendelen op 10 liter water
- of 200 gram gedroogde delen op 10 liter

Gebruik algemeen

De gier altijd verdund gebruiken. Men kan het aangieten of op het blad vernevelen (na het zeven). Vernevelen niet bij te zonnig weer wegens kans op bladverbranding. Bij voorkeur ´s morgens of ´s avonds toepassen.

Volwassen planten - 1 liter gier wordt met 10 liter water verdund
Jonge planten - 1 liter gier met 20 liter water verdunnen

Meer informatie

TKPLUS abonnees raadplegen de 11 pagina´s dikke PDF-brochure met een overzicht van:

alsemextract

bitterhout

brandnetelextraxt

brandnetelgier

citrusschillen (extract van)

goudsbloemengier

kamilleextract

knoflookthee

kolengier

kruidengier

lookaftreksel (knoflookbrouwel)

paardebloemengier

paardestaartextract (heermoes)

rabarberbladgier

rabarberextract

rode bieten gier

silicium + algenmeel of zeewiermeel + kiezelzure kali

smeerwortelgier

tabak afreksels

tomatengier

uienloofextract + boerenwormkruid

uienloofgier

uienschilthee

venkelgier

vlierextract

weke zeep + brandalcohol + soja- of lijnolie

weke zeep + spiritus

zeewierextract